Vaccineren is voor paardenhouders geen wettelijke verplichting, maar in de praktijk niet te vermijden. Influenza verspreidt zich razendsnel op wedstrijden en in stallen. Tetanus is zeldzamer maar vrijwel altijd fataal als een paard het oploopt. De combinatievaccinatie beschermt tegen beide, en voor wedstrijdrijders bepalen KNHS en FEI exact wanneer en hoe vaak je moet enten.
Redactie DokterVeld
Samengesteld op basis van RVO, NVWA en de EU-diergeneesmiddelenwet
Influenza: basisenting en jaarlijkse booster
De basisenting tegen equine influenza bestaat uit meerdere injecties die in een bepaald schema worden gegeven. Na de basisreeks is een jaarlijkse herhaalenting nodig om de bescherming op peil te houden. Gaat er meer dan twaalf maanden voorbij zonder opfrisenting, dan vervalt de opgebouwde immuniteit en moet de volledige basisenting worden herhaald.
In de praktijk wordt influenza vaak gecombineerd met tetanus in één vaccin. Dat scheelt een prikmoment en maakt het makkelijker om het schema te onthouden.
Eisen van de KNHS voor wedstrijdpaarden
Doe je mee aan KNHS-wedstrijden, dan gelden extra regels:
- De laatste enting mag niet binnen zeven dagen voor de wedstrijd zijn gegeven.
- De booster moet jaarlijks worden herhaald. De enting mag op dezelfde dag als de vorige worden gegeven, maar niet meer dan twaalf maanden later.
- Voor paarden geboren vanaf 1 januari 2022 geldt een uitgebreider basisschema: de derde enting moet minimaal 120 dagen en maximaal 6 maanden en 21 dagen na de tweede worden gegeven. Dit drievoudige basisschema geldt ook voor alle basisreeksen gestart na 1 april 2024, ongeacht de geboortedatum van het paard.
- Alle entingen worden bijgeschreven in het paardenpaspoort. Dit paspoort is het officiële bewijs bij controle op de wedstrijd.
Enting wordt afgetekend in het paspoort door de dierenarts. Meer over het vastleggen van paspoortgegevens lees je op de paspoort- en medicatiepagina.
FEI-wedstrijden: strengere eisen
Rijd je internationale wedstrijden onder de FEI, dan gelden aanvullende regels. De booster moet zijn gegeven binnen zes maanden en eenentwintig dagen voor de wedstrijd, strenger dus dan de KNHS-jaareis.
Bovendien moeten vaccinaties van FEI-paarden digitaal worden geregistreerd in de FEI HorseApp. Staat de enting niet in de app, dan riskeert de Person Responsible (doorgaans de eigenaar) een boete. Dit boeteregime werd actief per 1 juli 2026.
De 7-dagenregel (geen enting binnen zeven volledige dagen voor het evenement) geldt ook bij FEI.
Tetanus: zeldzaam, maar bijna altijd fataal
Tetanus wordt veroorzaakt door de bacterie Clostridium tetani, die in de bodem zit en via wonden het lichaam binnendringt. Paarden zijn er buitengewoon gevoelig voor: een infectie is zonder vaccinatie vrijwel altijd dodelijk.
De basisenting bestaat uit twee of drie injecties, gevolgd door een eerste booster. Daarna volstaat het om elke twee jaar te herhalen.
Omdat tetanus en influenza vaak in één combinatievaccin worden gegeven, sluit de praktische entingscyclus van beide middelen niet altijd naadloos op elkaar aan. Je dierenarts kan adviseren hoe je dat slim combineert, zodat je het aantal prikken beperkt houdt.
Rhinopneumonie: optioneel maar relevant
Naast influenza en tetanus is er ook vaccinatie beschikbaar tegen rhinopneumonie (herpesvirus). Dit is geen verplichte enting, maar kan relevant zijn voor stallen met veel paardenbewegingen, merries in de vruchtbaarheidsperiode of paarden die regelmatig op transport gaan. Bespreek met je dierenarts of dit voor jouw paard zinvol is.
Waarom een sluitend schema bijhouden lastig is
In theorie is een vaccinatieschema eenvoudig. In de praktijk zijn er veel redenen waarom het mis kan gaan:
- Stalwissel of inpensioning. Bij een verhuizing raakt het papieren paspoort soms tijdelijk kwijt of wordt de vorige entingsdatum niet doorgegeven.
- Meerdere paarden. Elk paard heeft zijn eigen schema, zijn eigen paspoort en zijn eigen vervaldatum. Dat is bijhouden zonder hulpmiddelen een puzzel.
- Seizoensdruk. Voor- en najaar zijn druk voor dierenartsen. Een afspraak die iets te laat wordt geboekt, kan zomaar over de 12-maandsgrens vallen.
- Wedstrijdplanning. Een enting binnen de 7-dagengrens betekent automatisch een wedstrijd minder. Dat wil je weten voordat je inschrijft.
Herinneringen per paard instellen helpt. Over het volledige dossier bijhouden, entingen, bekapafspraken en gebitsinspectie, lees je op de dossier-pagina.